Đeo khay và sinh hoạt hằng ngày

Điều trị bằng khay phụ thuộc nhiều vào việc đeo khay hằng ngày. Bài này tổng hợp những điều cần lưu ý khi ăn uống, tháo lắp, những ngày đầu thay khay mới, khi đi xa và cách tự theo dõi. Lịch đeo cụ thể của bạn luôn theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Làm theo chỉ dẫn cá nhân

Khay cần được đeo gần như cả ngày, chỉ tháo ra khi ăn, uống và vệ sinh răng. Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) mô tả khay thường được đeo ít nhất 22 giờ mỗi ngày [AAO].

Đây là mô tả chung trong tài liệu của Hoa Kỳ. Số giờ đeo mỗi ngày và thời điểm chuyển sang khay tiếp theo của bạn do bác sĩ chỉ định theo kế hoạch.

Điều trị có thể không tiến triển như dự định nếu khay không được đeo đúng chỉ dẫn [FDA]. Vì vậy, không tự giảm thời gian đeo và không tự thay đổi lịch thay khay.

Ăn uống khi đang đeo khay

• Khi ăn: không có món ăn bị cấm, nhưng phải tháo khay trước khi ăn [AAO Hỏi đáp khay].
• Khi uống: nước lọc thường (không đường, không hương vị) là đồ uống duy nhất an toàn khi đang đeo khay. Uống bất cứ thứ gì khác thì tháo khay ra trước [AAO Hỏi đáp khay][BOS Khay].
• Trước khi đeo lại: sau khi ăn hoặc uống thứ gì khác ngoài nước lọc, chải răng rồi mới đeo khay vào [AAO Hỏi đáp khay]. Cách vệ sinh răng và khay được nói kỹ trong bài Vệ sinh khay và răng trong quá trình điều trị.

Thời gian tháo khay để ăn uống cũng được tính vào thời gian không đeo khay trong ngày. Nếu bạn ăn rải rác nhiều bữa, hãy hỏi bác sĩ cách sắp xếp để vẫn đủ thời gian đeo.

Tháo và lắp khay

Hãy tháo lắp khay theo cách bác sĩ hoặc nhân viên phòng khám hướng dẫn cho loại khay bạn dùng. Khi tháo khay ra, cất khay vào hộp đựng và để hộp ở nơi an toàn [AAO Hỏi đáp khay]. Không để khay lẫn trong khăn giấy hay trên bàn ăn, vì dễ bị bỏ quên hoặc vứt nhầm.

Khay được đeo theo thứ tự nhất định [AAO Hỏi đáp khay]. Khi lắp khay mới, hãy kiểm tra đúng số khay và đúng hàm trên, hàm dưới.

Những ngày đầu đeo khay

• Cảm giác khó chịu: khi mới bắt đầu đeo khay, thường có một giai đoạn làm quen. Khó chịu nhẹ thường gặp trong những ngày đầu [AAO].
• Giọng nói: giọng nói có thể thay đổi tạm thời [FDA].
• Ăn uống: lúc đầu, bạn có thể chọn món ít phải nhai [AAO Hỏi đáp khay].
• Sinh hoạt: ngày nhận khay, bạn vẫn có thể đi làm, đi học và sinh hoạt bình thường [AAO Hỏi đáp khay].

Một số người có thể bị kích ứng hoặc dị ứng với vật liệu khay [FDA]. Hãy báo bác sĩ nếu bị đau, khớp cắn có vấn đề hoặc có triệu chứng bất thường [FDA]. Khi khay sắc cạnh, nứt hoặc không còn vừa, xem bài Khi khay không ôm sát, thất lạc hoặc bị hỏng.

Đi xa, sự kiện và thể thao

Những điều nên chuẩn bị sau đây là gợi ý chung:

• mang theo hộp đựng khay, bàn chải và kem đánh răng để vệ sinh trước khi đeo lại;
• nếu chuyến đi dài ngày trùng lịch thay khay hoặc lịch tái khám, hỏi bác sĩ trước khi đi;
• ở tiệc hay sự kiện, nhớ rằng thời gian tháo khay vẫn được tính vào thời gian không đeo khay;
• nếu chơi thể thao va chạm, hỏi bác sĩ cách bảo vệ răng và khay phù hợp với kế hoạch của bạn.

Tự theo dõi

Ghi lại vài thông tin đơn giản giúp bạn trao đổi với bác sĩ dễ hơn:

• số khay đang đeo và ngày bắt đầu đeo khay đó;
• những ngày đeo ít hơn chỉ dẫn, nếu có;
• điều bất thường: khay không vừa, đau kéo dài, attachment bị bong.

Mang những ghi chép này tới các lần tái khám, hoặc báo bác sĩ sớm khi có điều bất thường.

Bài viết cung cấp thông tin chung để bạn hiểu và chuẩn bị câu hỏi. Thông tin này không thay thế việc thăm khám và kế hoạch điều trị cá nhân.